Anders kijken naar samenwerking. Systemisch kijken.

In deze nieuwsbrief lees je over een andere manier van kijken naar samenwerking. Over de systemische benadering.

systemisch coachenDe systemische blik kenmerkt zich door te kijken naar organisaties, scholen, teams en klassen als levende systemen.

Er wordt niet enkel gekeken naar de afzonderlijke delen of leden, maar vooral ook naar de manier waarop zij in relatie gaan met elkaar en naar hun plek in het geheel. Er wordt teruggeblikt naar wat de oorspronkelijke intentie was om tot de oprichting van de school of het team te komen, en hoe de organisatie zich na de start heeft ontwikkeld.

Het doel van deze manier van kijken is bij te dragen aan de vitaliteit van deze systemen.

Zelf ervaren?
Leren over teamleren door je team in beeld te brengen.
In deze workshop werken we met een systemische manier van kijken. Dit perspectief maakt onderliggende dynamieken in teams en organisaties zichtbaar. Een workshop voor leidinggevenden in onderwijs.
Meer info.

Meer leren?
De leergang ‘Wandelen tussen kennis en wijsheid’ is bedoeld voor professionals die zich willen verdiepen in de Synergetische Benadering en Systemisch Werk.  Om hen in staat te stellen stil te staan bij de wijze waarop zij hun ondersteunende rol vervullen en om ook zelf nieuwe wegen te verkennen.
Meer info.

Meer lezen?
Een aanrader is het boek: ‘Systemisch Adviseren. De organisatie als levend systeem.’
Een praktijkboek voor iedereen die vanuit zijn eigen plek wil bijdragen aan de ontwikkeling van zijn of haar team of organisatie. De aanpak is eenvoudig: uitzoomen in plaats van details analyseren; naar het vertrekpunt kijken om het einddoel te kunnen zien; patronen gaan zien om een andere weg te kunnen gaan; begrijpen dat problemen oplossingen voor iets anders zijn. Auteurs: Anton De Kroon en Siebke Kaat

Advertenties

Sporter of supporter? Leider of volger?

Beste

De aanzet van deze nieuwsbrief schrijf ik vanuit de Alpen! Ja, als zelfstandige heb ik de vrijheid om te kiezen wanneer ik er tussen uit ga én de vrijheid om er dan al dan niet werk mee naar toe te nemen.
Deze keer heb ik mijn koersfiets niet meegenomen, als een vorm van zelfzorg. Omdat ik in deze heerlijke omgeving zelf m’n ritme wilde bepalen, balanceren tussen ontspannen en werken. En opdat ik me niet zou laten verleiden tot ‘mannelijke’ prestatiedrang en me zou willen meten aan drie topsporters ;-).
In het niet kiezen voor de sporter-in-mij, ontdekte ik het plezier van het supporteren. Kleurrijke post-ride-refuel salades maken en gaan aanmoedigen langs de kant van de weg.

Joëlle

Een sporter of supporter? Een leider of een volger?
Wat ben jij?
Wij geloven eigenlijk niet echt dat je het één óf het ander bent.  Betere vragen zijn:
Wat heeft jouw voorkeur? In welke situaties ben je een leider? Wanneer ben je een volger? Wanneer kies je voor prestatie? Wanneer kies je voor het supporteren? Hoe sport je? Hoe leid je? Hoe supporter je? Hoe volg je?

Het beantwoorden van deze vragen geeft je veel informatie over je daadkracht en je zelfzorg. Over wanneer zelfzorg nodig is en wat zelfzorg voor je betekent.

Zelfzorg is een werkwoord.
Het is een gemakkelijke tip ‘Zorg goed voor jezelf, dan zorg je goed voor een ander.’
Het is ook een cliché: het staat in elk magazine, je hoort het van vrienden en zelf herhalen we het ook vaak in onze begeleidingen.
En toch blijkt het in de praktijk niet zo eenvoudig. 20% van de schooldirecteurs in Vlaanderen zijn op ziekteverlof. We vermoeden dat élk leerkrachtenteam collega’s kent die (net niet) in burnout zijn.

Zélf-zorg?
Er zit iets verraderlijks in het woord ‘zelfzorg’. Het zegt dat je het zélf moet doen. Het is een onderdeel van sterk persoonlijk leiderschap, zelf je grenzen kennen en kunnen aangeven.
Je collega’s die bijna in een burnout zitten, hebben net dàt niet geleerd. De zorg voor een ander kreeg voorrang. ‘Zorgen voor een ander’ is dan ook vaak de kernkwaliteit van vele onderwijsprofessionals. Hoe kan ook ‘zorgen voor jezelf’ een kernkwaliteit worden?

Welke opdracht voor de school?
Zoals eerder geschreven: het is gemakkelijk gezegd, maar nog niet zo gemakkelijk gerealiseerd. We willen in deze nieuwsbrief vooral vragen stellen, om het gesprek hierover op gang te brengen. Om je te laten onderzoeken hoe dit thema aandacht krijgt op je school.

Welke zorg organiseert je school voor de leerlingen? Hoeveel BPT-uren worden vrijgemaakt voor de zorg van leerlingen? Hoe organiseren jullie de zorg voor leerkrachten? Behoort dit tot de opdracht van een school?
Bij wie kan een leerkracht terecht als hij/zij voelt dat de rekker al te lang gespannen staat? En hoe kan hij/zij gemotiveerd worden tot een sterker persoonlijk leiderschap?

We lezen graag je reacties op deze vragen.

Groetjes,
Rob & Joëlle

Vakantie: loslaten of vastpakken?

El Teide

Maandag 16 februari, je eerste vakantieweekend is nu voorbij en je hebt nog 7 dagen om volop van je vakantie te genieten.

Misschien is het vandaag wel een goed moment om even bewust stil te staan bij hoe je je vakantie verder wilt beleven. Invulling geven aan (vakantie)tijd is niet moeilijk, we hebben voldoende ideeën. Hoe we deze tijd beléven is wat anders.

Welke invulling heb jij gegeven aan je vakantie?
Alles loslaten en volop genieten van vrije tijd? Of ga je deze extra tijd gebruiken om eens ongestoord aan een dossier te werken of al die mails te verwerken en je ‘persoonlijke organisatie’ systeem op punt te stellen?

Als ik deze keuze zelf niet bewust gemaakt heb, dan blijf ik gedurende de hele vakantie in een ‘grijze zone’ zitten. Die grijze zone is zo’n gevoel waarin je de hele tijd tussen werk en ontspanning beweegt. Je blijft – misschien wel letterlijk op de skilift? – je mailtjes op je smartphone doorlezen. Je hebt nog een tekst, die je wilt afwerken en oh ja, in je rugzak zit nog dat boek over ‘leiderschap’, want je hebt nu een zee van tijd (zo voelt dat toch in het begin van een vakantie)… Maar dat boek blijft dan toch zitten, want een ander voorstel past véél beter bij die vakantiestemming… en inderdaad, vakantie is er om te genieten.

Maar dat genieten is eigenlijk niet die 100% ‘dolce far niente’ omdat je in die grijze zone zit.

We wensen jullie van harte het ‘helderblauwe hemel’ gevoel. Dat je volop kan genieten van dàtgene waarvoor jij je vakantietijd wilt gebruiken, of dat nu ‘loslaten’ of ‘vastpakken’ is. Hierbij enkele tips om dat te doen.

1. Maak een bewuste en concrete keuze.
Kies waaraan je je tijd wilt besteden. Indien je ook wilt genieten van ongestoord verdiepen in iets van je werk, maak dan heel concreet wat je precies wilt doen en hoeveel tijd je erin wilt steken.Lees hier meer over waarom het voor je brein zo interessant is om de zaken concreet te maken.

2. Maak goede afspraken.
Maak met je familie en vrienden afspraken over wanneer je tijd voor jezelf wilt en wanneer je samen met hen vakantietijd beleeft. Hoe helderder dit wordt hoe meer je zal genieten van het samenzijn én de voldoening kan ervaren van je geïnvesteerde werk.

3. Stel slim uit.
Je kiest om deze vakantiedagen voluit te genieten en niet met werk bezig te zijn?
Noteer dan even alles wat nog als ‘een los eindje’ in je gedachten zit en maak concreet wanneer je deze zaken verder zal aanpakken: zet deze in je systeem. Als je brein vertrouwen heeft in je systeem, zal het écht kunnen loslaten en kunnen genieten van ‘dolce far niente’.

Een prettige vakantie gewenst!
Rob & Joëlle

Je versnelt door te vertragen.

Capoeira was tot vier jaar geleden mijn grote passie. Het is een braziliaanse dans-gevechtsport waarvoor ik veel over had. Vier keer per week ging ik trainen. Toen ik door omstandigheden een tijdje niet kon trainen, frustreerde me dat uitermate omdat ik dacht dat ik daardoor het niveau niet kon houden. Na die rustperiode verraste het me echter hoe soepel en geconcentreerd ik speelde.

Nu ontdek ik een nieuwe sport, koersfietsen, en merk ik op dat in alle trainingsschema’s zo’n rustperiode stelselmatig wordt ingebouwd. Periodisering wordt het in de sportwereld genoemd. 
Rust is van essentieel belang om je lichaam te laten recupereren én te versterken. Supercompensatie.   

Zo zit het ook met onze aandacht, ons brein en dus ons (kennis)werk.

Vertragen heeft als aangename gevolgen dat je
• bewuster in je leven en werk staat: je neemt de tijd om na te denken, te luisteren, uit te spreken en dus bewuster keuzes te maken en prioriteiten te stellen;
• ontspant en daardoor ook je creativiteit versterkt.  

Vertragen kan op verschillende manieren:
• Uitzetten van snelle impulsen als mail, telefoon en sociale media.
• Letterlijk vertragen: trager rijden (ga eens resoluut voor die ecologische 100km/uur op het rechter baanvak), trager fietsen, trager wandelen, trager schrijven…
• Doe een 1-op-1 overleg eens al wandelend in plaats van in je bureau te blijven zitten.
• Trek eens een uur uit voor een overleg waarvoor je normaal 15′ uittrekt.
• Neem een omweg.
• Schrap een afspraak in je agenda.
• Focus gedurende 5 minuten enkel op je zintuigen.
• Start een vergadering met een rondje ‘Hoe is het nu met je?’ en kijk eens hoeveel nieuwe informatie je krijgt m.b.t. je team.
• …

Hoe ga jij komende week vertragen?

Langzame groeten,
Joëlle

Vergeet je je schoolsecretariaat niet?

Vandaag, donderdag 17 april, is het secretaressedag. Net zoals elk jaar de derde donderdag van april.

Doe jij hieraan mee? Zal jij dinsdag na de paasvakantie, één dag op het jaar, de medewerkers van het ondersteunend personeel in de bloemetjes zetten, of ‘in het fruit’ of ‘in de pralinetjes’?

Of doen jullie dat op school op een ander moment? Tijdens een personeelsvergadering, op het schoolfeest, bij het afronden van het schooljaar?

De term ‘ondersteunend personeel’ zegt het zelf: deze medewerkers ondersteunen de school en staan ten dienste van directie, leerkrachten, leerlingen, ouders en bezoekers.

Vaak gebeurt dit op de achtergrond van het schoolgebeuren terwijl ze eigenlijk mee het visitekaartje en het hart van de school vormen. Secretaressedag is alvast een goed moment om eens stil te staan bij de uitdaging van het leiden van een krachtig schoolsecretariaat.

organisatie-inspiratie-relatie

 

Wij verzorgen regelmatig trainingen voor secretariaatsmedewerkers: open opleidingen en het begeleiden van teams. In het werken met deze teams, vertrekken we vanuit drie invalshoeken: inspiratie, organisatie en relatie.

Inspiratie: wat inspireert jou en je team om te doen wat je doet en vol te houden als het moeilijk gaat?

Organisatie: Hoe organiseer je de werking? Hoe is de taakverdeling? Welke procedures en werkafspraken hanteren jullie?

Relatie: hoe werken jullie samen als team? Hoe communiceren jullie met elkaar? Hoe loopt de samenwerking met leerkrachten?

 

Drie aandachtspunten voor een tevreden en effectief secretariaat.

In onze workshops horen we regelmatig verzuchtingen en elke verzuchting houdt telkens een wens in: iets waarmee je je secretariaatsmedewerkers een plezier kan doen. In deze nieuwsbrief gaan we kort in op drie aandachtspunten die de tevredenheid én effectiviteit van je schoolsecretariaat kunnen versterken: mandaat, tijd & aandacht en ‘een attentie’.

Neem of geef mandaat voor het leiderschap van het schoolsecretariaat.
Eén van de belangrijkste aandachtspunten als je het hebt over leiderschap en communicatie is het mandaat. Welk mandaat heb je gekregen? Welk mandaat kán je opnemen? Als iemand geen mandaat heeft, wordt het erg lastig voor deze persoon om te werken aan de organisatie van het secretariaat en de onderlinge verhoudingen.

Daarom is het essentieel dat je als schooldirecteur oog hebt voor dit mandaat. Heb je zelf dit mandaat of delegeer je het aan één van de medewerkers? En wat delegeer je dan? De coördinatie van de taken, het leiden van de teamvergaderingen, het oog hebben voor de onderlinge verhoudingen en de sfeer, de lange termijn doelstellingen?

Geef tijd en aandacht aan het schoolsecretariaat.
De opdracht van een schoolsecretariaatlijkt helder: dagelijks, maandelijks en jaarlijks dienen dezelfde taken uitgevoerd te worden met betrekking tot onthaal, leerlingenadministratie, personeelsadministratie en boekhouding. Daarboven komen een aantal projecten zoals de organisatie en ondersteuning van schoolactiviteiten en -evenementen. Vaak gaat men ervan uit dat al deze taken evident en helder zijn en dat ze dus vanzelf zullen gaan. Niets is minder waar.

Zowel de organisatie als de onderlinge verhoudingen vragen regelmatig tijd en aandacht van de leidinggevende om alles samen met het team te bekijken. Hierin is de ‘regel van Pareto’ interessant: deze beschrijft het principe van de minste inspanning en stelt dat je met 20 procent van de inspanning 80 procent van het werk gedaan krijgt. Hiermee bedoelt hij eigenlijk dat je je op de juiste zaken moet concentreren.

Heb je regelmatig een teamvergadering met je schoolsecretariaat? Wekelijks, tweewekelijks, maandelijks? Wat wordt er dan besproken? Worden ad hoc problemen aangepakt? Mogen bestaande procedures in vraag gesteld worden? Spreken jullie elkaar aan op gemaakte afspraken? Wordt de teamwerking besproken?

Een attentie.
Omdat het secretariaat vaak op de achtergrond van het schoolgebeuren werkt, worden ze wel eens vergeten. Vaak horen ook we de verzuchting dat ze door leraren als ‘minderwaardig’ worden beschouwd. Net omdat zeer op de achtergrond voor zorgen dat vanzelfsprekende processen gerealiseerd worden, is het belangrijk hen te zien en te erkennen in de plek die ze innemen op school.Dit kan door het regelmatig geven van ‘een attentie’.

Een attentie betekent iets waaruit zorg en aandacht voor anderen blijkt. Dit kan een bloemetje of praline zijn op secretaressedag, wat uiteraard superfijn is. Dit betekent echter nog meer als het zich doortrekt in kleinere en regelmatige attenties zoals een vraag (hoe is het met je? hoe ging het gisteren tijdens het toezicht?…), een compliment en/of een bedanking.

Daniel Goleman over ‘De geconcentreerde leider’

Boekrecensie: ‘Aandacht, het fundament van emotionele intelligentie.’ (Daniel Goleman) – deel 3

Een hoofdstuk dat zeker voor schooldirecties en alle leidinggevenden boeiende informatie bevat gaat over ‘De geconcentreerde leider’

Voor het nemen van beslissingen moet een leider elementen combineren vanuit een drievoudige focus:

  • Een helder inzicht en kennis hebben van de ‘systemen’ die in werking zijn, de materiële gegevens (kennis van de getallen, de markt, de spelers…) In ons geval dus een grondige kennis van alle aspecten van onze school.
  • Goed kunnen afstemmen op je eigen gevoel, je zelfkennis en zelfbewustzijn, je buikgevoel bij de hele situatie.
  • Goed kunnen beoordelen hoe de anderen alles aanvoelen: empathie.

Een leider met een briljant inzicht en kennis van het systeem maar met onvoldoende empathie zal regelmatig de bal mis slaan. Goleman schat het belang van bepaalde competenties (zoals empathisch vermogen) veel hoger in dan zuiver cognitieve vermogens.

Omdat leiding geven meer en meer een teamgebeuren is besteed hij ook enkele bladzijden aan ‘Het gefocuste team’. Door ‘aandachtige aanwezigheid’ en een ‘gevoel van veiligheid’ kan een team groeien naar ‘collectieve wijsheid’ en ‘collectief bewustzijn’. Om dit mogelijk te maken is het absoluut noodzakelijk aandacht te hebben voor de emoties van alle teamleden en eventuele conflicten grondig uit te praten. Zo kan men in een optimaal team komen tot flow, samen plezier maken en samen ‘spelen’ (want spelen staat voor vertrouwen hebben en risico’s durven nemen). En alleen door risico’s te nemen ontstaan echt waardevolle nieuwe ideeën!

Goleman eindigt zijn boek met de (ethische) oproep om ‘aandacht’ altijd binnen een breed en open perspectief te plaatsen. We moeten onze motivatie om iets te doen kritisch bekijken vanuit drie vragen:

  • Is dit alleen goed voor mij of ook voor anderen?
  • Is dit ten gunste van  een enkeling of van velen?
  • Is dit enkel goed voor het nu of ook voor de toekomst?

Als uitsmijter nog drie markante uitspraken (citaten) uit het boek:

  • Je mag je geheugen bekijken als een spier die je kan ontwikkelen door ze te trainen.
  • Multitasken bestaat in feite niet; het vermogen om snel van de ene naar de andere focus over te gaan wel.
  • In alle drukte en met alle afleidingen van een druk bestaan heeft ‘slecht luisteren’ epidemische vormen aangenomen.

Meer over dit boek:
– Aandacht, het fundament van emotionele intelligentie (deel 1)
Daniel Goleman over leerrendement (deel 2)

Rob Van den Berghe

Daniel Goleman over leerrendement

Boekrecensie: ‘Aandacht, het fundament van emotionele intelligentie.’ (Daniel Goleman) – deel 2

In  het hoofdstuk  ‘Praktische slimheid’ somt Goleman een aantal elementen op die belangrijk zijn om het ‘leerrendement’ te verhogen:

  • Niet het aantal uren leren of training is belangrijk, wel de manier waarop er geleerd/getraind wordt. Onderzoek wijst uit dat  vier uur geconcentreerd werken per dag normaal het maximum is. Daarna gaat het rendement snel omlaag.
  • Je leert niet bij gewoon ‘mechanische herhaling’, enkel als je ‘slim’ oefent: bewust, met opperste concentratie, met oog voor je verbeterpunten, met een coach.
  • Leren goed te focussen vraagt training! Zoek  vooral welke hulpmiddelen voor jezelf het best werken om, bij afleiding, snel terug geconcentreerd te geraken.
  • Benadruk het positieve. Positieve emoties verbreden ons aandachtsveld. Negatieve emoties slokken onze energie op. Hersenonderzoek leert dat je focussen op je doelstellingen en dromen het ontstaan van nieuwe hersenverbindingen stimuleert.
  • Praktische slimheid groeit optimaal bij een combinatie van plezier, een slimme aanpak en volledige concentratie.
  • Goleman wijst ook op de mogelijkheid om bepaalde ‘slimme’ computerspelletjes (vb Tenacity) en apps te gebruiken om hersenkracht te ontwikkelen. Hoewel er meestal nogal negatief over geoordeeld wordt (en terecht waar het over verslaving of een gebrek aan sociale contacten gaat) zijn bepaalde computerspellen en apps  zeer goed bruikbaar om de hersenen te stimuleren omdat ze de ‘selectieve aandacht’ trainen. Veel deskundigen voorspellen dat deze spelletjes in de toekomst bij het standaardaanbod van de scholen zullen behoren omdat daarin stapsgewijs kan verwerkt worden wat ook de beste leraren in hun lessen proberen. Een aantal criteria voor deze spellen worden in het boek opgesomd. Het aangename kan hier voor jongeren aan het leerrijke gekoppeld worden.
  • Experimenten in (vooral kleuter- en lagere) scholen in Amerika toonden overduidelijk aan dat het organiseren van activiteiten binnen het kader van ‘Social and Emotional Learning’ (SEL) bij de kinderen een groot rendement hadden voor het groeien in zelfbewustzijn, zelfmanagement, empathie en AANDACHT! De oude scheidingslijn tussen het ontwikkelen van cognitieve en socio-emotionele vaardigheden wordt hier doorbroken. Daarom worden meer en meer op mindfulness gebaseerde activiteiten in het curriculum opgenomen. Hij verwijst ook naar het feit dat bijna alle grote multinationals dit hebben ingezien en SEL- activiteiten plannen voor hun kaderleden.

Vervolg van deze boekrecensie:
Daniel Goleman over de geconcentreerde leider (deel 3)
– Aandacht, het fundament van emotionele intelligentie (deel 1)